Liefhebber


Herken je de volgende situatie? Je werkt bij een bedrijf met mooie producten en diensten en goed opgeleide professionals. Om je heen veel collega’s met klinkende CV’s en dito opleidingen. Maar ook een hoop onvrede en chagrijn.

Hoe kan dit? Het antwoord luidt dat er waarschijnlijk niet wordt voldaan aan één of meer individuele basisbehoeften.

Je kunt het invullen van deze basisbehoeften zien als de onmisbare ingrediënten in ons werk. Ze motiveren en brengen ons in beweging. In de Zelfdeterminatietheorie van Edward L. Deci en Richard M. Ryan wordt dit allemaal wetenschappelijk uitgewerkt. De Zelfdeterminatietheorie geeft aan dat ieder mens een drietal psychologische basisbehoeften heeft. Deze zijn:

  • Behoefte aan autonomie.
  • Behoefte aan betrokkenheid.
  • Behoefte aan competentie.

De mate van autonomie geeft aan in hoeverre wij onze werkzaamheden op een eigen en vrije manier kunnen invullen. Betrokkenheid beschrijft onze relaties met anderen en het gevoel ergens bij te horen. Competentie, tenslotte, geeft aan in hoeverre wij ons succesvol voelen en achten. Naast deze basisbehoeften speelt ook het waarom we de dingen doen, een belangrijke rol.

In menig werkomgeving wordt getornd aan deze basisbehoeften. Hoe vaak moeten we niet nog, snel voor de baas op sheet 3 bij het vijfde puntje, de zin aanpassen? Of moeten we rapporten opleveren, waarvan we totaal het nut niet inzien en ons iedere keer weer afvragen: “Voor wie en waarom doe ik dit?” Maar wanneer ik het niet doe, doet een ander het en wat ga ik dan doen?

Zijn dit soort situaties te vaak aanwezig, dan kan dit op een negatieve manier gaan knagen. Er kan een gevoel ontstaan, dat we gestuurd worden en in een keurslijf lopen. We ervaren steeds minder succes en lijken voortdurend in concurrentie met onze collega’s. Om over de zin van dit alles nog maar te zwijgen.

Is hier wat aan te doen? Op het niveau van organisaties en teams zijn het vaak diepgewortelde problemen die de oorzaak zijn en vergt het oplossen ervan veel inspanning en een lange adem. Op individueel niveau kan een verandering waarschijnlijk veel sneller. De oplossing is om weer liefhebber te worden.

Het Algemeen Nederlands Woordenboek definieert een liefhebber als: iemand die veel van iets of iemand houdt; iemand die iets graag doet; iemand die iets of iemand heel leuk of mooi vindt. Daar kan aan worden toegevoegd, dat een liefhebber zich met iets bezig houdt op niet professionele basis.

De liefhebber heeft dus alles in zich waarvan de wetenschap zegt dat het goed voor ons is!


Ik pleit er daarom voor dat we een werkleven lang liefhebber blijven. Zodat we ons iedere dag weer kunnen verbazen, kunnen leren en kunnen genieten. Om je al vast op weg te helpen een vragenlijstje.

Vragenlijst voor de ware liefhebber:

  • Waar beleef ik plezier aan, geniet ik van en/of ben ik trots op in mijn werk?
  • Waar ben ik goed in?
  • Wat is belangrijk voor mij?


Wanneer je de antwoorden op deze vragen hebt, ga dat dan vooral doen en zorg ervoor dat je nooit een professional wordt!